Hướng dẫn chăm sóc bàn chân ở người bệnh đái tháo đường (phòng loét – tránh cắt cụt chi)

TS.BS Nguyễn Thế Thành

Bệnh viện An Sinh Tp. Hồ Chí Minh

 

1. Định nghĩa (Cách nhận biết)

Bàn chân đái tháo đường là tình trạng tổn thương ở bàn chân do bệnh Đái tháo đường gây ra. Người bệnh có thể gặp:

– Tê bì, mất cảm giác ở chân .

– Da khô, nứt nẻ, dễ trầy xước..

– Vết thương lâu lành hoặc không đau dù bị loét.

Nguyên nhân chính là do tổn thương thần kinh và mạch máu, làm giảm cảm giác và giảm nuôi dưỡng bàn chân.

2. Nguy cơ

Người bệnh có nguy cơ cao bị loét và phải cắt cụt chi nếu:

– Kiểm soát đường huyết kém..

– Có biến chứng thần kinh (tê bì, châm chích).

– Đi giày chật, không phù hợp.

– Không kiểm tra bàn chân hàng ngày .

– Có tiền sử loét hoặc cắt cụt.

3. Cách chăm sóc và xử lý (Nguyên tắc “3 Dễ”)

 Dễ hiểu

Bàn chân của người bệnh ĐTĐ rất “nhạy cảm” một vết xước nhỏ cũng có thể thành vết loét lớn.

 Dễ nhớ

5 bước chăm sóc mỗi ngày:

1. Rửa chân sạch bằng nước ấm (không quá nóng)
2. Lau khô kỹ, nhất là kẽ ngón.
3. Kiểm tra chân mỗi ngày (vết trầy, phồng rộp, đổi màu)
4. Dưỡng ẩm da (tránh bôi vào kẽ ngón)
5. Mang giày phù hợp, không đi chân đất

 Dễ làm

1. Cắt móng chân thẳng, không cắt sát khóe
2. Không tự xử lý vết chai, vết loét
3. Khi có vết thương: đi khám ngay
4. Kiểm soát tốt đường huyết theo hướng dẫn bác sĩ

 

4. Khi nào cần đi khám ngay?

1.Vết loét, chảy dịch, có mùi hôi

2.Sưng, đỏ, đau hoặc sốt

3. Da đổi màu (đen, tím)

=> Đây là dấu hiệu nguy hiểm, có thể dẫn đến cắt cụt nếu chậm trễ.

 

Tài Liệu Tham Khảo

1. Bộ Y tế (2020). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ĐTĐ típ 2.
2. American Diabetes Association (2024). Standards of Medical Care in Diabetes. Diabetes Care, 47(Suppl.1).
3. International Diabetes Federation (2017). Clinical Practice Recommendations on the Diabetic Foot.
4. IWGDF (2023). Guidelines on diabetic foot. Diabetes Metab Res Rev, 39(S1).